Problemy poruszane w naszych książkach

Adaptacja przedszkolna

Kiedy dziecko zaczyna chodzić do przedszkola kończy, a zarazem zaczyna się zupełnie nowy etap jego życia. Pozostaje na kilka godzin w zupełnie innym otoczeniu i z nowymi osobami. Musi przyzwyczaić się do panujących w tym miejscu reguł, nauczyć współpracy z dziećmi, ma nowe obowiązki. Pojawia się lęk separacyjny, gdy mama lub tata zostawia je w przedszkolu. Ogrom emocji towarzyszący w początkowym okresie adaptacji utrudnia mu zrozumienie sytuacji. Warto przygotować malucha na taką zmianę. Na szczęście do dyspozycji jest wiele książek ukazujących życie przedszkolne i w przyjazny sposób wyjaśniających dzieciom, co dobrego może im przynieść pobyt w przedszkolu.

Adaptacja szkolna

Szkoła podstawowa to kolejny ważny etap. Wiele dzieci chce pójść do szkoły. Szkoła kojarzy im się z większą „dorosłością”. Chcą mieć tornister, piórnik itd. Jednak zderzenie ze szkolną rzeczywistością czasami dzieci przytłacza. Chaos i hałas na przerwach, zamieszanie w szatniach, długie przebywanie w szkolnych ławkach, konieczność dostosowania się do zasad panujących w klasie, mnóstwo prac domowych… W pewnym momencie nawet te pełne zapału maluchy trochę tracą sympatię do szkoły. Warto sięgnąć po książki, które z jednej strony przygotowują dzieci do wejścia w ten etap życia, a z drugiej czasami pozwalają odreagować złość, lęk, czy frustrację wywołaną przez problemy jakie mogły się w szkole pojawić.

Adopcja

Aktualnie uważa się, że dziecko adoptowane powinno jak najwcześniej dowiedzieć się o fakcie adopcji. Informacja na ten temat musi być jednak dostosowana do jego wieku i możliwości zrozumienia sytuacji. Dziecko posiadające taką informację dorastając będzie mogło zadawać kolejne pytania. Dzięki temu unikamy sytuacji, w której dowiaduje się ono po latach o adopcji (często przypadkiem od postronnej osoby) i uważa, że było przez rodziców adopcyjnych oszukiwane latami. To nie jest łatwy temat, dlatego należy sięgnąć po książki dla dzieci dotykające problemu adopcji. Warto przeczytać taką książkę najpierw samodzielnie i zastanowić się jakie pytania może zadać dziecko i jak będziemy na nie odpowiadać. Następnie czytamy razem z dzieckiem nastawiając się na rozmowę, która na skutek lektury może się pojawić. Polecamy również zajrzeć do działu Poradników w Książkach dla rodziców.

Problemy emocjonalne (złość, smutek, radość, agresja)

Świat dziecka to przede wszystkim świat emocji. Dziecko przeżywa całym sobą, uczucia odzwierciedla ciałem, gestem, dźwiękiem, słowem (jeśli już mówi J). Z czasem uczy się, że nie zawsze można, czy wypada okazywać emocje, że niektóre są źle odbierane przez otoczenie… To w dużej mierze od nas: rodziców, opiekunów zależy jak dziecko poradzi sobie z trudnymi emocjami, czy będzie pozwalało sobie na przeżywanie uczuć w bezpieczny dla siebie i innych sposób, czy też dojdzie do eskalacji lub - co też nie jest wskazane - do stłumienia odczuć… Sięgnijmy po książki, które pomogą dziecku uzmysłowić sobie – w sposób właściwy do jego wieku – że uczucia są czymś naturalnym i ważnym, i że wszyscy je przeżywamy. Musimy jednak tak je wyrażać, by nie skrzywdzić ani siebie, ani innych osób.

Lęki

Lęk często towarzyszy dorosłym, niestety równie często jest towarzyszem dziecka. Może dotyczyć spraw realnych i stanowi swoiste ostrzeżenie przed niebezpieczeństwem. Bywa jednak tak, że jest irracjonalnym efektem wyobraźni dziecka. Bez względu na źródło nie możemy bagatelizować lęków dzieci. Lęk może bowiem drastycznie zmienić życie dziecka, odebrać mu radość, sparaliżować, powodować inne negatywne emocje jak np. złość, może też wywołać objawy fizyczne jak bóle, moczenie itd. Oswajajmy lęki dzieci. Sięgajmy po książki, które z jednej strony uspokajają, a z drugiej pozwalają dziecku w bezpieczny sposób zmierzyć się z niepokojem. Książki pozwolą też na rozmowę o tym, co nas niepokoi, a zwerbalizowanie lęku jest pierwszym krokiem do jego pokonania.

Moczenie/trening nocniczkowy

Rozstanie z pieluchą to ważny etap życia dziecka. Wielu rodziców chciałoby żeby nastąpił jak najwcześniej. Z naszych doświadczeń wynika, że każde dziecko osiąga ten etap w swoim własnym indywidualnym rytmie. Możemy dziecko jednak zachęcić do podjęcia prób treningu nocniczkowego. Czasami starsze dzieci nawet powyżej 5 roku życia moczą się, często występuje to nocą. Jeśli badania medyczne wykluczą przyczyny fizjologiczne takiego zjawiska to najczęściej powodem silnych emocji i stresu. Takie problemy mogą mieć dzieci nadpobudliwe, agresywne, czy nieśmiałe. Problem treningu nocniczkowego oraz moczenia podejmuje też literatura dziecięca i poradniki dla rodziców. Zachęcamy do poszukania wskazówek w książkach.

Przemoc

W tej kategorii znajdziecie Państwo książki dotykające trudnej tematyki. Przemoc fizyczna, psychiczna, również molestowanie seksualne… – niestety dzieci czasami muszą zmierzyć się i z takimi zagadnieniami. Polecamy książki, które mogą być pretekstem do rozmów na temat przemocy, które są też swego rodzaju poradnikami, jak poruszyć taki temat i które stanowią swego rodzaju wprowadzenie do profilaktyki – na co uczulić dziecko, jak ma reagować, gdy dzieje się coś złego, jak ma się obronić itp. Literacki przekaz czasami bardziej zapada w pamięć niż powtarzane po wielokroć ostrzeżenia osób dorosłych.

Przeprowadzka

Zmiana miejsca zamieszkania może kojarzyć się dziecku pozytywnie, z przygodą, czy niespodzianką. Jednak najczęściej wiąże się ze stresem związanym z opuszczeniem znanego, bezpiecznego miejsca, z rozstaniem ze znajomymi, bliskimi osobami. Jeśli wiąże się ze zmianą przedszkola, czy szkoły stres ten może być jeszcze silniejszy. Warto przygotować dziecko – bez względu na jego wiek na taką zmianę. Z pomocą, jak zwykle może przyjść literatura.

Rozwód

Rozwód rodziców stanowi ogromną traumę dla dziecka. Nawet, gdy rodzice rozstają się kulturalnie i współpracują ze sobą w kwestii opieki nad dzieckiem, nie zmienia to faktu, że dziecko może przeżywać skrajnie negatywne emocje; może obwiniać się o rozwód rodziców, może oskarżać jedno z rodziców o spowodowanie rozpadu rodziny i nie chcieć utrzymywać z nim kontaktu. Czasami dzieci przyjmują taką wiadomość bardzo spokojnie i nie wyrażają żadnych emocji, co cieszy rodziców, a niekoniecznie jest dobrym znakiem. Takie dzieci chowają uczucia głęboko i nie dzielą się swoim smutkiem, czy frustracją. Przygotujmy siebie na rozmowę z dzieckiem i pozwólmy mu odreagować związane z rozwodem emocje – choćby poprzez odpowiednio dobrane książki.

Rodzeństwo

Dzieci nie zawsze cieszą się, gdy pojawi się siostrzyczka czy braciszek. Nie mają mamy i taty już na wyłączność. Rodzice, a także dziadkowie i inne osoby związane z rodziną koncentrują się na nowym członku rodziny. Dziecko czuje się odtrącone, niekochane, nie rozumie czemu nowy potomek zagarnął uwagę wszystkich. Oczywiście rodzice przygotowują dziecko na pojawienie się rodzeństwa i starają się okazywać swoje uczucia pierworodnemu dziecku, ale nie zmienia to faktu, że dla niego zmienia się cały układ rodzinny. Warto sięgnąć po literaturę dziecięcą pokazującą pozytywne aspekty z pojawienia się rodzeństwa, a także wskazującą że emocje jakie przeżywa starsze dziecko są zupełnie naturalne w zaistniałej sytuacji. I należy wielokrotnie upewniać dziecko o swoich uczuciach, że nic a nic nie zmalała miłość do niego w raz z pojawieniem się braciszka czy siostrzyczki.

Rówieśnicy

Rówieśnicy to bardzo ważna grupa dla każdego dziecka. Choć może o tym nie mówić każde dziecko chce być lubiane, akceptowane i zauważane przez kolegów i koleżanki. Czasami jednak w grupie rówieśniczej pojawiają się problemy. Dziecko może być zbyt nieśmiałe, by nawiązywać relacje, inicjować kontakt. Bywa, że z jakiegoś powodu nie jest akceptowane przez grupę, może też samo prowokować jakieś zachowania, które sprawiają, że inne dzieci wolą omijać je z daleka. Warto przyglądać się temu, co dzieje się na podwórku, w przedszkolu i w szkole. Książki mogą stanowić pretekst do podjęcia rozmowy na temat relacji naszego dziecka z jego kolegami i koleżankami.

Śmierć

W życiu każdego człowieka nadchodzi moment ostatecznego pożegnania kogoś bliskiego. Niestety często muszą zmierzyć się z tym także dzieci. Począwszy od straty ulubionego zwierzątka po rozstania z członkami rodziny. Bywa, że nie rozumieją co się dzieje, czemu znika ktoś kogo kochają, czemu pozostali dorośli płaczą, zamykają się w sobie. W zależności od wieku dziecka można poruszać inne aspekty śmierci i umierania. To niezwykle trudny temat do omówienia, wymagający subtelności, wiedzy i empatii. Prezentujemy książki, które w umiejętny - dobrany do poziomu percepcji dziecka sposób - dotykają tej kwestii. Sugerujemy samodzielne zapoznanie się z książką przed przeczytaniem jej wraz z dzieckiem lub zaproponowaniem lektury dziecku starszemu.

Choroba/Niepełnosprawność

Dzieci nie lubią chodzić do lekarza, poddawać się badaniom, gdy na dokładkę trzeba zostać w szpitalu niepokój sięga zenitu. Dobrze jest w spokojny, bezpieczny, czasami nawet zabawny sposób przedstawić dziecku, czym zajmuje się lekarz, pielęgniarka, na czym polegają badania czy proces leczenia. Zdarza się również, że nasze dziecko lub ktoś z otoczenia cierpi na poważniejsze dysfunkcje lub jest osobą niepełnosprawną. W wyjaśnieniu dziecku takich zagadnień również może pomóc literatura. Nie tylko przybliży problematykę chorób czy niepełnosprawności, ale przyczyni się do wzbudzenia u zdrowego dziecka empatii i szacunku do innych. Zapraszamy do zapoznania się z pozycjami książkowymi związanymi z tą tematyką.

Wspieranie rozwoju

To dość ogólna kategoria, w której znaleźć można zarówno książki związane z edukacją tj. nauką czytania, pisania, poprawą koncentracji, koordynacji wzrokowo ruchowej, spostrzegawczości czy ćwiczeniem pamięci, ale również w różny sposób wzbogacający zasoby słownictwa, zainteresowania i wiedzę dzieci. Znajdują się tu również pozycje, które po prostu mają zachęcić dziecko do sięgania po literaturę. Zapraszamy do „pobuszowania” po tej szerokiej kategorii książek.

Wymowa

Wady wymowy mogą dość długo towarzyszyć dzieciom. Pamiętajmy, jednak że utrwalone wady mają negatywny wpływ na przebieg nauki czytania i pisania ze względu na to, że dziecko tak czyta i zapisuje wyrazy, jak mówi. Wsparciem terapii logopedycznej oraz swoistą profilaktyką w przypadku dzieci mniejszych są wiersze i opowiastki poprawiające sprawność języka i wymowę. W szczególności polecamy wiersze pani Małgorzaty Strzałkowskiej i pani Agnieszki Frączek. Zabawne rymy zapadają w pamięć. Moje dziecko do tej pory powtarza „Hasał huczek z tłuczkiem wnuczka i niechcący huknął żuczka…” J. Gorąco polecamy pozycje z tej kategorii.

Zachowanie

Wpływ na zachowanie dziecka ma wiele czynników: są to zarówno uwarunkowania dziedziczne, jak i rola wychowania (czyli rodziców, opiekunów, nauczycieli). Na dziecko mają również wpływ różne wydarzenia zachodzące w jego otoczeniu (przeprowadzki, rozwód rodziców, choroby, stres itp.). Zachowanie dziecka zmienia się wraz z jego dorastaniem. Dwulatki często się buntują, pięciolatki są dość spokojne itd. Z wiekiem coraz większy wpływ na zachowanie dziecka mają jego rówieśnicy.

Jak należy się zachowywać, co jest dobrym, co nie właściwym zachowaniem i jak bronić się przed negatywnymi wpływami otoczenia – o tym w książkach w tej kategorii.